Mükemmeliyetçilik ve Kaygı: Yüksek Standart Ne Zaman Pahalıya Gelir?

Yüksek Standart Sorun Değildir; Bedeli Önemlidir

Yüksek standartlara sahip olmak tek başına bir sorun değildir. Özenli olmak, iyi iş çıkarmak istemek ve hedef koymak birçok kişi için güç kaynağıdır. Klinik incelemeler mükemmeliyetçiliğin içinde iki farklı şeyin iç içe geçtiğini gösterir: hedef koymak ve çabalamak ile hata etrafındaki endişe ve sert öz-eleştiri. Kaygıyla daha net bir ilişki gösteren çoğunlukla ikincisidir: “hata yaparsam ne olur?” korkusu ve hatanın ardından gelen yüklenme. Bu bulgular bir ilişkiyi tarif eder; sizin hakkınızda bir hüküm değildir.

Düşünceden Kurala

Bir düşünce tek bir ana aittir: “Mesajda bir yazım hatası var, kendimi rezil ettim.” Bir kural ise her duruma uzanan genel bir cümledir: “Hata yaparsam saygı görmem, o hâlde asla hata yapmamalıyım.” Kurallar çoğu zaman yüksek sesle söylenmez; yıllar içinde öğrenilir ve “ben böyleyim” gibi gelir. Zincir şöyle işler: durum → düşünce → kural → kendim hakkında sonuç. Her halka makul görünür; asıl ağırlık kuralın üzerindedir. Kuralların çoğu bir dönem işe yaramıştır: sizi dikkatli, güvenilir, düşünceli kılmıştır.

• Hata yapmamalıyım; işim kusursuz olmalı.
• Herkesi memnun etmeliyim; “başkaları ne der” diye düşünmeliyim.
• Her şeyi kontrol altında tutmalıyım; sürprize yer yok.
• Asla zayıf görünmemeliyim; yardım istememeliyim.
• İlk seferde doğru yapmalıyım; hazır olmadan başlamamalıyım.
• Başkaları önce gelir; kendi ihtiyaçlarım en sonda.
• Dinlenmeyi hak etmek için her şeyi bitirmeliyim.

Standart Ne Zaman Pahalıya Gelir?

Bir standart; çok zaman ve enerji yediğinde, başlamayı ya da bitirmeyi ertelettirdiğinde, tekrar tekrar kontrol etmeyi ya da yeniden yapmayı gerektirdiğinde, “yeter” hissinin hiç gelmesine izin vermediğinde, dinlenirken suçluluk duyurduğunda ya da yeni şeyleri denemeyi ve yardım istemeyi engellediğinde pahalıya gelir. Mesele standartları atmak değil, aynı değeri daha düşük bedelle taşıyan daha esnek bir sürümün olup olamayacağını görmektir.

Soru “standartlarım çok mu yüksek” değil, “bu standart bana şu an neye mal oluyor” sorusudur.

Bir Kez Deneyebileceğiniz Tek Küçük Adım

Bu adım herkese uymayabilir; zorlamanız gerekmez. Calm Anxiety: Blisswell programındaki “Kurallarım ve Standartlarım” modülü (7 seans) kuralı görünür kılmayı, bedelini görmeyi, “yeterince iyi” küçük bir deneyle daha esnek bir sürümü sınamayı ve değerin tek bir şeye bağlı olmadığını fark etmeyi kapsar. Modül kısa bir güvenlik sorusuyla açılır: yeme-kilo, hata sonrası kendine zarar ya da zihinsel ritüel işaretlerinden biri varsa deney günü yerine bir destek notu gösterilir. “Düşünceler Hüküm Değildir” ve “Zor İçsel Deneyimlere Farklı Karşılık Verin” (şefkatli koç sesi dahil) modülleri de ilişkilidir.

Ne Zaman Destek Almalı?

Standartlar işinizi, ilişkilerinizi, uykunuzu ya da dinlenebilmenizi belirgin biçimde etkiliyorsa, aylardır sürüyorsa ya da kilo, beden veya yeme konusunda katı kurallar, hata sonrası kendinize zarar verme düşünceleri ya da tekrarlayan zihinsel ritüeller varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak yerindedir. Ayrıntılar için kaygıda ne zaman uzmana başvurulur rehberine bakın.