Aşırı Düşünme Neden Döngüye Dönüşür? Zihin Aynı Yere Neden Döner?

Aşırı Düşünme Nedir?

Aşırı düşünme, aynı konunun zihinde tekrar tekrar dönmesidir ve çoğu zaman iki yöne akar. İleriye dönük olanı “ya olursa” cümleleridir; buna endişe diyoruz. Geriye dönük olanı “neden öyle söyledim, neden hep böyleyim” sorularıdır. İkisi de bir cevap, bir güvence ya da bir kontrol duygusu bulmak amacıyla başlar; ama dönmeye başladığında genellikle yeni bir bilgi eklemez.

Döngü Neden Kendini Besler?

• Düşünmenin işe yaradığına inanmak: “Üzerinde düşünmezsem hazırlıksız kalırım” ya da “bunu çözene kadar düşünmeliyim” inancı, döngüyü sürdürmenin gerekçesi olur.
• Soyut sorular: “Neden hep böyleyim?” gibi geniş, yargılayan sorular tek bir cevaba sahip değildir; zihin cevap aradıkça döner.
• Bastırmaya çalışmak: Bir düşünceyi itmeye çalışmak çoğu zaman onu daha görünür kılar; araştırmalar bastırmanın düşünceyi sık sık geri getirdiğini gösterir.
• Kaçınma: Endişe, bazen daha rahatsız edici bir duygudan kaçmanın bir yolu gibi çalışabilir; bu yüzden kısa süreli rahatlatır ve uzun vadede sürdürür.
• Sessizlik ve yorgunluk: Gün içinde dikkat dağıtan işler çekilince düşünceler özellikle geceleri daha yüksek sesle gelebilir.

Düşünmek ile Dönmek Arasındaki Fark

Yararlı düşünmenin genellikle bir sonu vardır: bir karar, bir plan ya da “şu an elimde bir şey yok” cümlesi. Dönen düşüncenin sonu yoktur; her cevap yeni bir soru doğurur. Fark çoğu zaman şuradan anlaşılır: düşünmeyi bitirdiğinizde bir adım yazabiliyor musunuz, yoksa daha yorgun ve daha belirsiz mi kalıyorsunuz?

Yararlı düşünce bir adımla ya da “şu an elimde bir şey yok” cümlesiyle biter; dönen düşünce yeni bir soruyla.

Bir Kez Deneyebileceğiniz Tek Küçük Adım

Bu yöntem herkese uymayabilir; zorlamanız gerekmez. Aklınızda dönen şey çok korkutucu ya da örseleyici bir olayla ilgiliyse ya da görüntüler sizi bunaltıyorsa bu yazma çalışmasını yapmayın ve bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Soyut sorudan somut cümleye geçmek, düşünceyi bastırmak ve dikkati savaşmadan yönlendirmek gibi becerilerin bütünü aşırı düşünme programında kısa seanslarla adım adım çalışılır.

Ne Zaman Destek Almalı?

Düşünce döngüleri günlük işlevinizi, uykunuzu ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde zorluyorsa, aylardır sürüyorsa ya da çökkün bir ruh hâline eşlik ediyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak yerindedir. Zor bir yaşantının ardından başlayan, görüntülerle gelen düşünceler de bir uzmanla ele alınmalıdır. Ayrıntılar için kaygıda ne zaman uzmana başvurulur rehberine bakın.