GIDS
Lichamelijke klachten bij angst: hartkloppingen, benauwdheid en eerst naar de huisarts
Een bonzend hart zonder aanleiding, druk op je borst, het gevoel dat je niet genoeg lucht krijgt, trillen, duizeligheid, misselijkheid … Angst kan heel echte lichamelijke klachten geven, en die kunnen mensen meer doen schrikken dan de angst zelf. Deze gids legt uit welke klachten eerst door een arts bekeken moeten worden, waarom angst zo voelt in je lichaam en hoe klachten kunnen uitgroeien tot een lus die zichzelf voedt.
Angst maakt het lichaam klaar voor actie: het hart gaat sneller kloppen, de ademhaling versnelt, de spieren spannen aan. Dat is vervelend, maar meestal niet schadelijk. Is een klacht nieuw, ernstig of past ze niet bij een aandoening die je kent, of komen er pijn op de borst, benauwdheid of een gevoel van flauwvallen bij, laat haar dan eerst door een arts beoordelen.
Waarom voelt angst zo in je lichaam?
Een bonzend hart, snelle ademhaling en gespannen spieren zijn manieren van je lichaam om je klaar te maken voor actie. Je aandacht kan scherper worden, het hart krachtiger kloppen, de spieren kunnen aanspannen, de spijsvertering schuift naar de achtergrond. Dat is vervelend, maar vaak niet schadelijk. Tot de lichamelijke klachten bij angst die de NHS noemt, horen een snellere, onregelmatige of beter voelbare hartslag, duizeligheid, hoofdpijn, pijn op de borst, verlies van eetlust, spijsverteringsklachten, buikkrampen en misselijkheid, diarree of verstopping, zweten, benauwdheid, een warm gevoel en trillen.
Sommige van deze klachten kunnen ook van een aandoening komen. Hartkloppingen komen bijvoorbeeld vaak voor bij stress, angst, slaaptekort, cafeïne of alcohol, maar kunnen ook komen van bloedarmoede, een overactieve schildklier of een probleem met het hartritme. Uitmaken wat het is, is werk voor een arts en niet voor deze gids.
Hoe klachten zichzelf voeden
De keten kan zo lopen: je merkt een gewaarwording op, je hoofd leest haar als “er is iets mis”, de angst stijgt, je lichaam maakt zich nog meer klaar en de gewaarwording wordt sterker. Daar komt bij: als je ademhaling bij angst versnelt, daalt het koolstofdioxidegehalte in het bloed even; die daling kan op zichzelf duizeligheid, tintelen in de handen, een benauwd gevoel op de borst of een gevoel van afstand geven. Dat is vervelend, maar zakt meestal weg als de ademhaling rustiger wordt. Wat de lus laat groeien, is vaak niet de gewaarwording zelf, maar de betekenis die eraan wordt gegeven. Dat betekent niet dat de klacht “ingebeeld” is: de gewaarwording is echt.
Wat de lus laat groeien, is vaak niet de gewaarwording zelf, maar de betekenis die eraan wordt gegeven.
Een kleine stap die je een keer kunt proberen
Deze stap past misschien niet bij iedereen; je hoeft hem niet te forceren. De module “Het alarm van je lijf begrijpen” (7 sessies) in Calm Anxiety: Blisswell gaat over lichamelijke gewaarwordingen leren lezen als voorbereiding in plaats van gevaar, vroege signalen opmerken, hulpmiddelen als grounding en spanning loslaten uitproberen en een persoonlijk plan voor het lichaamsalarm opbouwen. Al de eerste sessie herinnert je eraan bij een nieuwe of ernstige klacht een arts te raadplegen. De ademhalingsoefening wordt uitgeprobeerd als manier om een beetje ruimte te maken, niet als ontsnapping; heb je astma, een aandoening van de luchtwegen of van het hart, volg dan het advies van je eigen arts.
Wanneer je steun kunt zoeken
Als de klachten steeds terugkomen, vaker worden, langer dan een paar minuten duren, of als je een hartaandoening hebt of hartproblemen in de familie voorkomen, ga dan naar je huisarts. Ook als een arts geen oorzaak vindt, is het verstandig een hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg te bezoeken wanneer de klachten en de angst ervoor je leven kleiner maken. Krijg je plotseling een golf van intense angst en is het de eerste keer, of blijft het gebeuren, bespreek dat dan ook met een arts. Heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, bel dan zonder te wachten 112; bij gedachten over zelfdoding kun je ook bellen met 113 Zelfmoordpreventie: 113 of 0800-0113. Meer richting vind je in de andere gidsen uit deze reeks.
Veelgestelde vragen
Welke lichamelijke klachten kan angst geven?
De NHS noemt een snellere, onregelmatige of beter voelbare hartslag, duizeligheid, hoofdpijn, pijn op de borst, buikkrampen en misselijkheid, diarree of verstopping, zweten, benauwdheid, een warm gevoel en trillen. Al deze klachten kunnen ook van andere aandoeningen komen; het verschil ziet een arts.
Hoe weet ik of hartkloppingen van angst of van het hart komen?
Dat kun je zelf niet met zekerheid zeggen; dat is werk voor een arts. Hartkloppingen komen vaak voor en zijn meestal geen teken van iets ernstigs. Komen ze steeds terug, duren ze langer dan een paar minuten of heb je een hartaandoening, ga dan naar je huisarts. Komen er pijn op de borst, benauwdheid of een gevoel van flauwvallen bij, bel dan 112.
Kan angst pijn op de borst geven?
Ja, pijn op de borst kan voorkomen bij angst en paniek; de NHS beschrijft een vaak scherpe, aanhoudende pijn die door zorgen of een stressvolle situatie wordt uitgelokt. Probeer niet zelf uit te maken wat het is: is de pijn plotseling, knellend of straalt ze uit naar arm of kaak, of komen er zweten of benauwdheid bij, bel dan 112.
Waarom geeft angst benauwdheid?
Als de angst stijgt, gaat de ademhaling sneller; dat verlaagt even het koolstofdioxidegehalte in het bloed en kan duizeligheid, tintelen of een benauwd gevoel op de borst geven. Dat is vervelend, maar zakt meestal weg als de ademhaling rustiger wordt. Bij benauwdheid die nieuw of ernstig is of niet overgaat, laat je het eerst door een arts bekijken.
Wat kun je doen bij lichamelijke klachten?
Eerst de beoordeling door een arts; daarna zijn gangbare richtingen om gewaarwordingen als voorbereiding in plaats van gevaar te lezen, je aandacht naar buiten te richten (grounding) en spanning loslaten als klein experiment uit te proberen. Voor geen enkele methode is een resultaat gegarandeerd; belasten de klachten je, zoek dan een professional.
Wanneer moet ik naar een arts of een professional?
Bij nieuwe, ernstige of terugkerende klachten eerst naar een arts; bij pijn op de borst, benauwdheid of een gevoel van flauwvallen bel je zonder te wachten 112. Maken de klachten en de angst ervoor je leven kleiner, ook als er geen oorzaak wordt gevonden, of heb je gedachten om jezelf iets aan te doen, zoek dan een hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg.
Bronnen
- NHS (Verenigd Koninkrijk). Angst, vrees en paniek. www.nhs.uk opent in een nieuw tabblad
- NHS (Verenigd Koninkrijk). Hartkloppingen. www.nhs.uk opent in een nieuw tabblad
- NHS (Verenigd Koninkrijk). Pijn op de borst. www.nhs.uk opent in een nieuw tabblad
- NHS Every Mind Matters (Verenigd Koninkrijk). Angst. www.nhs.uk opent in een nieuw tabblad
- National Institute of Mental Health (VS). Angstklachten. www.nimh.nih.gov opent in een nieuw tabblad