Verschil in zin in seks: past het echt niet bij jullie?

Waarom zoek je hiernaar?

De meeste mensen die hier terechtkomen zijn niet zomaar nieuwsgierig. Ze wegen iets af wat al een tijd speelt en willen weten: wordt dit beter, of verspil ik mijn tijd?

Wie hiernaar zoekt, krijgt als eerste vaak juridische antwoorden. Op hun eigen terrein kloppen die misschien, maar ze beantwoorden jouw vraag niet. Je zoekt eigenlijk geen juridische informatie; je probeert uit te zoeken of een situatie kan veranderen.

Onverenigbaar, of gewoon een verschil?

Twee mensen willen nooit precies even vaak seks. Dat is de regel, niet de uitzondering. Elk stel heeft een verschil; bij sommigen is het klein, bij anderen duidelijk.

“We passen seksueel niet bij elkaar” is geen waarneming. Het is een uitleg, de betekenis die aan het verschil wordt gegeven nadat je het hebt opgemerkt. En die betekenis is meestal een van twee: “mijn partner wil mij niet” of “er wordt voortdurend iets van mij gevraagd”. Beide doen pijn en beide kloppen meestal niet.

Klinisch zitten er meerdere dingen achter een verschil in verlangen: uitputting en een ongelijk verdeelde last, onopgeloste wrok, ongemak met het eigen lichaam, angst (bijvoorbeeld prestatiedruk in samenhang met vroegtijdige zaadlozing), veranderingen in de levensfase of simpelweg een verschil in hoe verlangen ontstaat.

Tekenen van seksuele onverenigbaarheid (en tekenen van iets anders)

Het meeste wat mensen tekenen van seksuele onverenigbaarheid noemen, is niet het verschil zelf, maar zijn de patronen die zich eromheen vormen. Veelvoorkomend zijn:

• De een wil veel vaker seks en de ander ervaart die frequentie als druk.
• Toenadering wordt zeldzamer of stopt helemaal.
• Iemand houdt stilletjes bij hoe lang het geleden is.
• Ook aanraking zonder seks, een knuffel of een hand op de rug, wordt minder, omdat het gelezen wordt als het begin van een verwachting.
• Elk gesprek erover eindigt met dezelfde zinnen op dezelfde plek.
• De een voelt zich niet begeerd, de ander voelt dat hij of zij in het krijt staat.

Niets hiervan betekent op zichzelf dat je bij de verkeerde persoon bent. Soms komt het beeld door iets anders dan een verschil in verlangen: langdurige stress, een verlies, de maanden na een geboorte, een lichamelijke oorzaak of een onuitgesproken kwetsuur in de relatie. Is de seks al maanden helemaal gestopt, dan is de gids Relatie zonder seks misschien een beter begin.

Hoe kan verlangen ontstaan?

Verlangen werkt op twee verschillende manieren. De meeste stellen hebben daar nooit van gehoord, en het zet veel op zijn plek als ze het wel weten.

Bij sommige mensen ontstaat verlangen spontaan. Het komt zonder bijzondere aanleiding op, is in het lichaam te voelen, en dan wordt nabijheid gezocht. De volgorde: eerst verlangen, dan contact.

Bij anderen ontstaat verlangen als reactie. Uit zichzelf meldt het zich zelden, maar zodra de nabijheid begint, als de omgeving veilig voelt en er geen druk is, is het er. De volgorde is omgekeerd: eerst contact, dan verlangen.

Beide zijn gewoon. Lastig wordt het als een stel van elk één heeft en niemand het weet. Degene met spontaan verlangen concludeert dat de ander hem of haar nooit wil. Degene met verlangen als reactie concludeert dat er iets mis is met hem of haar, omdat het “niet van binnenuit komt”.

Eerst was er dus een verschil in verlangen; een paar maanden later is er een communicatieprobleem. En dat wordt meestal laat opgemerkt.

De cirkel van achterna zitten en terugtrekken

De lus uit het kader hierboven heeft een naam: de cirkel van achterna zitten en terugtrekken. Degene met meer verlangen zoekt nabijheid, vraagt, brengt het onderwerp ter sprake. Degene met minder verlangen ervaart dat als druk en trekt zich een stukje terug. Het terugtrekken vergroot de angst van degene die zoekt, dus die zoekt meer. Meer zoeken brengt meer terugtrekken.

Wat het lastig maakt: ieder ziet het eigen gedrag als reactie op de ander. “Ik vraag omdat jij ontwijkt” en “ik ontwijk omdat jij vraagt” zijn twee uiteinden van dezelfde lus. Zoeken naar wie schuldig is, voedt haar. Nuttiger is de vraag: hoe grijpt deze cirkel ons allebei vast, en hoe stappen we er samen uit?

Maakt dit echt een einde aan relaties?

Eerlijk gezegd: soms, maar niet om de reden die je denkt.

Wat een relatie uitput, is niet de grootte van het verschil. Het is wat zich eromheen ophoopt: onuitgesproken wrok, een blijvend gevoel afgewezen te worden, een blijvend gevoel dat er iets van je gevraagd wordt, en beiden gaan in de verdediging zodra het ter sprake komt.

Het verschil is hanteerbaar; de ophoping holt uit als je haar aan zichzelf overlaat.

Het goede nieuws: wat uitholt, is het deel waarover jullie kunnen praten. Het verschil hoeven jullie niet weg te nemen, wat toch niet kan.

Verschil of ophoping? Denk aan de afgelopen drie maanden.

• Als het ter sprake komt, gaat een van ons of gaan we allebei in de verdediging.
• Ik zoek helemaal geen toenadering meer, om niet afgewezen te worden.
• Ik ontwijk de situatie om geen nee te hoeven zeggen.
• Ik weet niet meer wanneer we er voor het laatst rustig over hebben gepraat.
• Ik draag er een wrok over met me mee die ik nooit heb uitgesproken.
• Als de nabijheid eenmaal begint, doet ze me eigenlijk goed; het lastige is er te komen.

Als je het laatste punt hebt aangekruist, is een opmerking de moeite waard: gaat het goed zodra de nabijheid begint, dan is het misschien geen onverenigbaarheid, maar verlangen dat als reactie ontstaat.

Wat helpt?

1. Stop met het verschil als een fout te bespreken

   “Waarom heb je nooit zin?” en “waarom heb je altijd zin?” maken dezelfde fout: het verschil wordt een gebrek van één persoon genoemd. Het verschil zit tussen twee mensen, niet in een van hen.

2. Voer het gesprek buiten de slaapkamer

   Gesprekken over seks horen niet te gebeuren waar en wanneer seks gebeurt. Op dat moment komt elke zin aan als toenadering of als afwijzing. Tijdens een wandeling, in de auto, naast elkaar zonder oogcontact gaat het veel makkelijker.

3. Maak “nee” veilig

   Dat klinkt omgekeerd, maar het werkt zo: als nee zeggen niets kost en geen gevolgen heeft, wordt het makkelijker om ja te zeggen. Wordt een “nee” een mokkende stilte, dan gaat de ander uiteindelijk de situatie helemaal uit de weg. Een deel hiervan staat bovendien niet ter discussie: het recht om nee te zeggen geldt in elke situatie. Overhalen, aanhouden of toenadering zoeken via schuldgevoel is geen onderhandelingstactiek; waar geen instemming is, gaat niets verder.

4. Scheid nabijheid van geslachtsgemeenschap

   De aanname dat elke aanraking ergens toe moet leiden, maakt aanraking zelf risicovol. Haal de verwachte uitkomst weg en nabijheid kan weer beginnen, precies wat verlangen als reactie nodig heeft.

5. Kijk hoe de last verdeeld is

   Verlangen daalt bij uitputting. In relaties waar huishouden, kinderen en het meedenken ongelijk verdeeld zijn, heeft degene met minder zin vaak helemaal geen seksueel probleem. Die is moe.

Als jij degene bent met meer zin

Afgewezen worden voelt zelden alleen als een teleurstelling over seks. Meestal raakt het iets diepers: ik word niet gewild, ben niet aantrekkelijk, word niet liefgehad. Dat gevoel verdient serieuze aandacht, maar het als iets verschuldigds op je partner richten, versnelt de cirkel. De gids Seksueel zelfvertrouwen kijkt nauwkeuriger naar hoe afwijzing voelt.

Wat kan helpen: een “nee” horen als antwoord op dat moment en niet als oordeel over jou of de relatie; zeggen wat je wilt vanuit je eigen gevoelens en zonder verwijt; en nabijheid zonder seks volhouden als iets wat op zichzelf waarde heeft en niet als weg naar seks. En dat moet duidelijk gezegd worden: niemand is een ander seks verschuldigd. Dat jouw verlangen legitiem is, betekent niet dat je partner eraan moet voldoen.

Als jij degene bent met minder zin

Aan deze kant komen schuldgevoel en druk vaak samen: er is iets mis met mij, ik maak mijn partner ongelukkig, op een dag gaat hij of zij weg. Die gevoelens verhogen het verlangen niet, ze verlagen het. Je verlangen kan laag zijn zonder dat er iets kapot is aan jou.

Wat kan helpen: de omstandigheden opmerken waarin verlangen opkomt of verdwijnt (moeheid, wrok, tijdsdruk, hoe je je in je lichaam voelt); als je verlangen eerder als reactie ontstaat, dat aan je partner vertellen; en in plaats van te ontwijken je grens benoemen, bijvoorbeeld zo: “nu niet, maar het ligt er niet aan dat ik je niet wil”. Je hoeft nooit iets te doen wat je niet wilt. Wil je beter begrijpen waarom verlangen daalt, dan is de gids Weinig zin in seks precies voor deze situatie geschreven.

Een gespreksblad voor jullie samen

Schrijf je antwoorden op de onderstaande vragen apart op, zonder die van de ander te zien. Vergelijk ze daarna op een rustig moment en buiten de slaapkamer. Het gaat er niet om uit te vinden wie gelijk heeft, maar te zien hoe ieder van jullie het verschil beleeft.

1. Wanneer voel ik me het meest gewild en dicht bij jou?
2. Onder welke omstandigheden komt mijn verlangen meestal op, en onder welke verdwijnt het?
3. Wat is het eerste wat ik voel als dit onderwerp ter sprake komt?
4. Welke aanraking zonder seks voelt goed voor me?
5. Hoe leg ik het uit als ik een “nee” hoor of zeg?
6. Is er iets hierover waarvan ik denk dat jij het niet weet?
7. Wat is een kleine verandering die we de komende maand kunnen proberen?

Wordt het vergelijken moeilijk, stop dan; een gesprek halverwege verlaten is beter dan het in een ruzie laten eindigen. Verschillende antwoorden zijn geen mislukking. Ze zijn de eigenlijke stof van het gesprek.

Wat een pagina niet kan

Het bovenstaande legt uit waar het verschil vandaan komt en wat helpt. Het lastige is niet de informatie, maar het gesprek voeren zonder dat een van jullie in de verdediging gaat. De meeste stellen proberen het één keer, het wordt al in de eerste zin ruzie en ze proberen het nooit meer.

In Blisswell Couples Wellness wordt dit gestructureerd doorgewerkt: jullie beantwoorden dezelfde vragen op de eigen telefoon, zonder elkaars gezicht te zien, en daarna worden de antwoorden naast elkaar gelegd. Zo begint het gesprek in het midden en niet op het moeilijkste punt.

Wanneer zoek je professionele hulp?

Zelf aan de slag gaan kan steun geven. Verstandiger is naar een professional te gaan (een klinisch psycholoog, of iemand met als specialisme seksuele gezondheid) als er pijn is bij nabijheid, als de situatie al maanden duurt en een van jullie duidelijk belast, als een eerdere moeilijke ervaring het zwaarder maakt of als aankaarten steevast in serieuze spanning eindigt.

Is het verlangen in korte tijd duidelijk veranderd, laat dan eerst bij de huisarts nagaan of er een lichamelijke oorzaak is.