Relatie zonder seks: wat er is gebeurd en wat jullie kunnen doen

Hoe zijn jullie hier gekomen?

Niemand wordt op een ochtend wakker en besluit te stoppen. Bijna altijd gaat het geleidelijk.

Eerst komt er iets tussen: een zware periode op werk, een baby, een ziekte, een verhuizing, een verlies. De frequentie daalt. Dat is een gewone schommeling en op zich geen probleem.

Het probleem begint als de daling niet besproken wordt. Zonder woorden vullen beiden de leegte met hun eigen uitleg. De één denkt “mijn partner vindt me niet meer aantrekkelijk”, de ander “er wordt steeds iets van me verwacht”. Allebei hebben ze het mis, en niemand spreekt het uit.

Dan begint het beschermen. Je niet meer naderen, om niet afgewezen te worden. Vroeg naar bed gaan, om geen nee te hoeven zeggen. De kamer vermijden, zodat het onderwerp niet ter sprake komt. Beiden beschermen zichzelf, en juist daardoor groeit de afstand.

Maanden later is er een situatie die geen van beiden wil en die beiden in stand houden.

Mijn partner wil geen seks meer: wat het wel en niet kan betekenen

Als je partner geen seks meer wil, springen je gedachten snel naar de meest beangstigende verklaringen: hij of zij houdt niet meer van me, er is iemand anders, ik ben niet aantrekkelijk. Dat kan, maar in de spreekkamer zijn het niet de verklaringen die het vaakst voorkomen.

Vaker wijst geen zin hebben op een of meer van deze dingen: uitputting, een onopgeloste kwetsing, onbehagen over het eigen lichaam, nabijheid die als plicht of toets voelt, of de herinnering aan eerdere afwijzingen. Of het nu de vrouw of de man is die geen zin heeft: stereotypen zitten in de weg. “Mannen willen altijd” en “vrouwen verliezen nu eenmaal interesse” maken het allebei moeilijker om te zien wat je partner werkelijk meemaakt.

Even belangrijk is wat het niet automatisch betekent. Op zichzelf is het geen bewijs dat de liefde voorbij is, dat de relatie over is of dat er iets mis is met jou. Uitzoeken wat het betekent lukt door te vragen in plaats van te raden; hoe je dat doet, staat hieronder. Voor stellen die geleidelijk en zonder druk aan nabijheid willen werken, is er ook een stap-voor-stapprogramma voor meer nabijheid in je relatie.

Wat kan eronder zitten?

Meestal zitten er meerdere factoren tegelijk onder; de volgorde maakt niet uit.

Uitputting en de verdeling van de last

Zin neemt af met uitputting. Waar huishouden, kinderen en onzichtbaar meedenkwerk ongelijk verdeeld zijn, heeft degene met minder zin vaak helemaal geen seksueel probleem. Die is moe. Dit is de oorzaak die het vaakst wordt gemist.

Onuitgesproken wrok

De slaapkamer staat niet los van de rest van de relatie. Met onbesproken wrok in de kamer gaat het lichaam niet makkelijk open. Vaak zit het probleem niet in de seks, maar in een ruzie van twee weken geleden die nooit is afgesloten.

Onbehagen over je eigen lichaam

Gewichtsverandering, de periode na een bevalling, ouder worden, een litteken van een operatie. Wie zich schaamt voor het eigen lichaam, vermijdt het om dat lichaam te laten zien. Opmerkingen over het lichaam van je partner, ook als grapje, kunnen dat vermijden versterken. Meer over lichaamsbeeld en seksueel zelfvertrouwen staat in een aparte gids.

Zin die anders werkt

Bij sommige mensen komt zin spontaan, bij anderen als reactie, zodra de nabijheid al is begonnen. In een relatie waarin de nabijheid helemaal is gestopt, voelt degene bij wie de zin pas als reactie ontstaat helemaal geen zin meer, omdat het contact ontbreekt dat die zin zou oproepen. Het is een gesloten kring, en hij wordt vaak gelezen als “ik wil gewoon niet meer”.

Lichamelijke oorzaken en medicijnen

Is je zin in korte tijd duidelijk veranderd, dan is het de moeite waard na te gaan of er een lichamelijke reden is. Sommige medicijnen beïnvloeden bekend de zin. Dat onderzoek hoort bij de huisarts, niet op deze pagina.

Dit inzien is meestal een opluchting.

In de kamer is er geen gebrek aan verlangen, maar een wederzijdse terugtrekking, en een terugtrekking kan worden omgekeerd.

Hoeveel seks is normaal?

Dit is een van de meest gezochte deelvragen, en het juiste antwoord is geen getal.

Het idee dat een bepaalde frequentie “normaal” is, helpt niet, want wat voor het ene stel weinig is, is voor het andere meer dan genoeg. Wat telt is niet de frequentie, maar of jullie er allebei tevreden mee zijn. Zijn jullie dat allebei, dan valt er niets op te lossen. Is een van jullie dat niet, dan valt er iets te bespreken, wat het getal ook is.

Waar staan jullie? Denk aan de afgelopen zes maanden.

• Het onderwerp komt nooit ter sprake; we lopen er allebei omheen.
• Ik nader niet meer, om niet afgewezen te worden.
• Ook niet-seksueel contact is minder geworden (knuffelen, hand vasthouden).
• Er zit onuitgesproken wrok tussen ons.
• Een van ons is zichtbaar uitgeput.
• We zijn er allebei ongelukkig mee, maar geen van ons begint erover.

Al 3, 6, 12 maanden geen seks

Tijd telt minder dan mensen vrezen en meer dan ze hopen. Een pauze van drie maanden na een baby, een sterfgeval of een slopende periode op werk is vaak een pauze en geen patroon. Wat die twee meestal onderscheidt, is niet het aantal maanden, maar of er over de leemte wordt gepraat en of andere vormen van aanraking er nog zijn.

Na zes maanden is het hierboven beschreven vermijden meestal ingesleten: niemand nadert, en het onderwerp voelt te beladen om aan te snijden. Na een jaar of langer beschrijven veel stellen de stilte zelf als het zwaarste, want hoe langer die duurt, hoe groter het eerste gesprek voelt. Dat is een reden om klein te beginnen, en geen teken dat het te laat is.

Kun je een relatie zonder seks redden?

Niet elke relatie met weinig of geen seks hoeft gered te worden. Sommige stellen zijn echt tevreden met weinig of geen seks; als beiden daarvoor gekozen hebben, valt er niets te herstellen. De vraag wordt dringend als één partner duidelijk lijdt en het onderwerp niet bespreekbaar is.

Dan blijft de afstand zelden in de slaapkamer. Het gevoel niet begeerd te worden, eenzaamheid, woede en stil verwijt verspreiden zich naar de rest van de relatie. Veel stellen bouwen nabijheid weer op zodra het onderwerp zonder druk bespreekbaar wordt, maar er is geen garantie en geen vaste termijn. Het verschil maakt minder een techniek dan de bereidheid van beiden om samen naar het patroon te kijken.

Aparte slaapkamers

Apart slapen vanwege snurken, verschillende werktijden, een jong kind of ploegendienst komt heel vaak voor en is op zichzelf geen waarschuwingssignaal. Goed slapen helpt een relatie eerder dan dat het schaadt.

Aparte slaapkamers betekenen iets anders als de verhuizing zonder gesprek gebeurt, als onderdeel van een bredere terugtrekking. Is er overdag weinig contact, dan verdwijnen ook de paar minuten voor het slapengaan. Slapen jullie apart, dan kan het helpen om open te zeggen waarom en een vast moment voor nabijheid te houden (bijvoorbeeld samen gaan liggen praten voordat ieder naar de eigen kamer gaat), zodat de afstand niet vanzelf groeit.

Omgaan met afwijzing als jij vaker wilt

Degene zijn die meer wil, put uit. Elke afwijzing kan langzaam veranderen in “ik word niet gewild” of “ik ben niet aantrekkelijk”, en veel mensen naderen uiteindelijk helemaal niet meer. Die reactie is begrijpelijk, maar de lagere zin van je partner zegt meestal niets over jouw waarde.

Een paar dingen kunnen helpen: een afwijzing lezen als informatie over dat moment en niet als oordeel over jou; pijn of boosheid op een rustig moment onder woorden brengen in plaats van ze tot stille wrok te laten verharden; en je welzijn niet helemaal laten afhangen van de relatie, want ook slaap, vriendschappen en beweging tellen mee. Verschil in zin komt extreem vaak voor en bewijst geen onverenigbaarheid; meer daarover vind je bij geen zin in seks.

Eén grens blijft staan: de pijn van afwijzing rechtvaardigt nooit om te pushen, door te drukken of met schuldgevoel de mening van je partner te veranderen.

Waar begin je?

In een relatie waarin al maanden geen contact is, pakt het vaak verkeerd uit om direct met seks te beginnen, omdat het een stap is die gezet wordt voordat de afstand is gedicht. Een eenvoudig begin is eerst niet-seksueel contact terug te brengen: knuffelen, dicht bij elkaar zitten, hand in hand. Dat vertelt het lichaam dat het weer veilig is. Waar je het eerste gesprek voert, hoe je het aanpakt zonder een uitkomst vast te leggen en hoe je het recht om nee te zeggen beschermt, wordt stap voor stap uitgelegd in het programma voor relaties zonder seks.

Wat een gids niet kan overnemen

Het bovenstaande legt uit wat er is gebeurd en waar je begint. Het lastige is niet de informatie, maar een onderwerp dat maandenlang dicht was weer openen zonder dat een van jullie in de verdediging schiet. De meeste stellen maken er in de eerste zin een ruzie van en proberen het nooit meer.

In Couples Wellness: Blisswell wordt dit stap voor stap uitgewerkt, en de eerste stap is niet eens een gesprek. Jullie beantwoorden bovendien allebei dezelfde vragen op de eigen telefoon, en de antwoorden worden daarna naast elkaar gelegd, zodat jullie niet op het moeilijkste punt hoeven te beginnen.

Wanneer is hulp van een hulpverlener zinvol?

Het is beter een hulpverlener te zoeken (een klinisch psycholoog of iemand die werkt op het gebied van seksuele gezondheid) als er pijn is bij nabijheid (die bijvoorbeeld samen kan hangen met vaginisme), als de situatie al jaren duurt, als een van jullie duidelijk somber of angstig is, als een eerdere zware ervaring het zwaarder maakt, of als erover beginnen steevast tot ernstige spanning leidt.

Wat kan helpen als seks pijn doet, staat in een aparte gids: pijn bij seks.

Is je zin in korte tijd duidelijk veranderd, laat dan bij de huisarts nagaan of er een lichamelijke reden is.