Angst op je werk en prestatieangst: in vergaderingen, presentaties en beoordelingen

Hoe angst op het werk eruitziet

Een bonkend hart voordat je in een vergadering iets zegt, een trillende stem of een leeg hoofd tijdens een presentatie, een verstuurde mail steeds opnieuw nakijken, feedback dagenlang herkauwen, taken uitstellen met de gedachte “wat als ze me onbekwaam vinden” … Dat zijn de drie kanten van angst: je lijf, je gedachten en je gedrag. Lichte spanning is vaak normaal; lastig wordt het als het beginnen, je mening geven of taken aannemen duidelijk moeilijker wordt.

Niet alleen persoonlijk: de rol van de werkomgeving

De Wereldgezondheidsorganisatie wijst erop dat slechte werkomstandigheden een risico zijn voor de psychische gezondheid. Risicofactoren zijn onder meer een te hoge werkdruk of een te hoog tempo, geen controle over je werk of werklast, een onduidelijke rol, onzekerheid over je baan, weinig steun van collega’s of autoritair leidinggeven, en intimidatie of pesten. Neemt je angst toe in zo’n omgeving, dan zou het onjuist zijn dat als persoonlijke zwakte te zien; de omgeving bespreekbaar maken, steun vragen of een professional raadplegen zijn echte mogelijkheden.

Innerlijke regels en gedrag dat angst voedt

• Hoge maatstaven: een algemene regel als “als ik een fout maak, krijg ik geen respect” laat elk klein gebrek als een bedreiging lijken.
• Naar binnen gerichte aandacht: je aandacht blijft hangen bij “hoe kom ik over, trilt mijn stem?” in plaats van bij het werk; de echte informatie ligt buiten je.
• Te veel voorbereiden en controleren: een zin vele keren oefenen of een mail nog eens lezen stelt even gerust en leert je op den duur: “zonder dit was het niet gelukt”.
• Geruststelling zoeken: steeds vragen “ging dat goed?” laat de opluchting niet beklijven.
• Vermijden: je mening niet geven, een taak doorschuiven of uitstellen maakt je ruimte langzaam kleiner.

Niet elke voorbereiding is een probleem. Het verschil zit in de functie, niet in het gedrag zelf: de deur op slot doen is redelijke voorbereiding; het slot vijf keer controleren kan veiligheidsgedrag zijn dat de angst een tijdje stilt. De toets is: wat zou ik echt kwijtraken als ik het liet, veiligheid of alleen gemak?

Voorbereiding verkleint een risico; veiligheidsgedrag verkleint vaak alleen de angst.

Eén kleine stap die je een keer kunt proberen

Deze stap past niet bij iedereen; je hoeft niets te forceren. Calm Anxiety: Blisswell heeft geen module speciaal voor werk; vaardigheden uit “Mijn regels en maatstaven”, “Gedachten zijn geen oordelen”, “Je aandacht sturen zonder strijd” en “Relaties, steun en grenzen” (ook nee kunnen zeggen) zijn op een werksituatie toe te passen. “Met kleine, zelfgekozen stappen dichterbij komen” begint met een veiligheidsvraag en gaat verder met kleine stappen die je zelf kiest.

Wanneer je steun kunt zoeken

Als angst je werk, je slaap of je leven buiten het werk duidelijk beïnvloedt, ertoe leidt dat je het werk gaat vermijden of al maanden duurt, is het zinvol om een hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg te raadplegen; vaak loopt de route via de huisarts. Is er op het werk sprake van intimidatie, pesten of discriminatie, dan is dat niet alleen een kwestie van angst; je kunt ook naar een vertrouwenspersoon of de betreffende instantie stappen. Meer daarover in de gids Wanneer hulp zoeken bij angst.