Eşinizle Cinsellik Hakkında Konuşmak Zor Geliyorsa: Nereden ve Nasıl Başlanır?

Cinsellik Hakkında Konuşmak Neden Bu Kadar Zor?

Danışma odasında sık duyduğum cümlelerden biri şu: “Yıllardır birlikteyiz ama bunu hiç konuşmadık.” Bu, iki kişinin birbirini önemsemediğini göstermez. Cinsellik hakkında konuşmak çoğu insanın hiçbir yerde öğrenmediği bir beceridir ve konu açılınca birkaç güçlü duygu aynı anda devreye girer:

• Utanç: Cinselliğin ayıp sayıldığı ya da hiç konuşulmadığı bir ortamda büyüyen biri için isteklerini yüksek sesle söylemek, kendini fazla açık etmek gibi hissettirebilir.
• Eşini kırma korkusu: “Bir şeyin eksik olduğunu söylersem kendini yetersiz hisseder” kaygısı pek çok kişiyi susmaya iter.
• Reddedilme korkusu: Bir isteği dile getirip “hayır” duymak, o isteği hiç söylememekten daha riskli görünebilir.
• Kelime bulamamak: Günlük dilde cinsellik için ya çok klinik ya da çok kaba kelimeler vardır; ikisinin arasındaki rahat dili bulmak zaman alır.
• Kötü geçmiş bir deneme: Daha önce açılan konu kavgayla ya da kırgınlıkla bittiyse, zihin bir sonraki denemeyi tehlikeli olarak kaydeder.

Bu duyguların hepsi anlaşılırdır. Zorluk, sessizliğin de bir mesaj taşımasıdır: konuşulmayan her konu, iki kişinin kendi tahminleriyle doldurduğu bir boşluğa dönüşür. Bir taraf “memnun değil ama söylemiyor” diye düşünür, diğer taraf “bunu açarsam her şey bozulur” diye.

Konuşmak Neye Yarar?

Cinsel iletişim üzerine yapılmış çok sayıda çalışmayı bir araya getiren meta-analizler, cinselliği hakkında konuşabilen çiftlerin hem ilişkilerinden hem de cinsel yaşamlarından daha fazla memnuniyet bildirme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Cinsel iletişim; istek, uyarılma, orgazm ve daha az ağrı gibi cinsel işlevin farklı boyutlarıyla da ilişkili bulunmuş.

İki noktayı abartmadan söylemek gerekir. Birincisi, bunlar birlikte görülme ilişkileridir; konuşmanın tek başına her şeyi değiştirdiğini kanıtlamaz. İkincisi, ne kadar sık konuşulduğundan çok nasıl konuşulduğu memnuniyetle daha güçlü biçimde ilişkili görünüyor.

Amaç çok konuşmak değil, iyi konuşabilmek.

Zamanı ve Yeri Seçmek

Konuşmanın nerede ve ne zaman açıldığı, söylenen cümleler kadar önemlidir. En sık yapılan hata, konuyu yatakta, özellikle de bir birliktelikten hemen sonra ya da istendiği gibi gitmeyen bir denemenin ardından açmaktır. O anda iki kişi de en savunmasız halindedir ve söylenen her şey bir değerlendirme ya da eleştiri gibi duyulabilir.

Göz göze gelmeden, yan yana konuşmak bu konuda çoğu kişiye daha kolay gelir. Konuyu önceden haber vermek de yardımcı olabilir: “Bu hafta sonu cinsel hayatımız hakkında biraz konuşabilir miyiz? Kötü bir şey yok, sadece seninle paylaşmak istediğim şeyler var.” Böyle bir cümle, eşinizin hazırlıksız yakalanma ve suçlanma kaygısını azaltır.

İlk Cümleler: Konuşmayı Nasıl Açarsınız?

İlk cümle konuşmanın tonunu belirler. Suçlamayla başlayan bir konuşma genellikle savunmayla devam eder; kendi deneyiminizle ve ilişkiye verdiğiniz değerle başlayan bir konuşma ise kapıyı açık bırakır. Aşağıdakiler ezberlenecek kalıplar değil, kendi sözlerinize uyarlayabileceğiniz örneklerdir:

• “Seninle olan yakınlığımızı önemsiyorum ve bunu birlikte daha iyi hale getirmek için konuşmak istiyorum.”
• “Bunu açmak bana biraz zor geliyor, o yüzden kelimelerim aksayabilir.”
• “Son zamanlarda aramızda bir şeyin değiştiğini hissediyorum; sen nasıl görüyorsun, merak ediyorum.”
• “Sana hiç söylemediğim ama birlikte denemek istediğim bir şey var.”
• “Bir şeyin bana iyi gelmediğini fark ettim ve bunu seni kırmadan söylemek istiyorum.”

“Sen hiç…” ya da “Sen hep…” diye başlayan cümleler ise karşı tarafı hemen savunmaya iter. Aynı ihtiyacı “Ben … özlüyorum” ya da “Benim için … önemli” biçiminde söylemek, konuşmanın devam etme şansını artırır.

İstekleri, Hoşlanmadıklarınızı ve Değişiklikleri Konuşmak

İstekleri Dile Getirmek

Bir isteğinizi söylemek, eşinizin şimdiye kadar yaptıklarının yetersiz olduğu anlamına gelmez; bunu açıkça belirtmek yardımcı olur. İstekleri bir talep listesi gibi değil, bir davet gibi sunmak da işe yarar: “Şunu denemek ister misin?” sorusu, “Şunu yapmalıyız” cümlesinden çok daha az baskı kurar. Kadın sağlığı alanındaki hasta bilgilendirmeleri de eşinizle neyden hoşlandığınızı konuşmayı, cinsel yaşamı destekleyen adımlar arasında sayar.

Hoşlanmadıklarınızı Söylemek

Hoşlanmadığınız bir şeyi söylemek çoğu zaman istekleri söylemekten daha zordur, çünkü eşinizi kırma ihtimali daha yüksek görünür. Bir yol, hoşlanmadığınız şeyi hoşlandığınız bir şeyle birlikte söylemektir: “Böyle olduğunda geriliyorum; şöyle olduğunda çok daha rahat hissediyorum.” Böylece eşiniz yalnızca bir “yapma” değil, bir “şunu dene” de duyar. Acı veren ya da rahatsız eden bir şey varsa bunu ertelemeden söylemek önemlidir; katlanarak sürdürülen cinsellik zamanla kaçınmaya dönüşebilir.

Değişen Şeyleri Konuşmak

İstek, beden ve tercihler zamanla değişir: bir doğumdan sonra, yoğun bir dönemde, yaş ilerledikçe ya da bir sağlık sorununun ardından. Değişikliği sessizce yaşamak, eşinizin onu kendi tahminiyle yorumlamasına yol açar. “Son zamanlarda bedenim farklı tepki veriyor ve bunun seninle bir ilgisi yok” gibi bir cümle gereksiz bir kırgınlığı önleyebilir. İki kişinin isteği farklı düzeylerdeyse bunu cinsel uyumsuzluk rehberinde ayrıntılı ele aldık. Cinsellik sırasında ağrı varsa konuşmanın yanında bir hekim değerlendirmesi de gerekir; ağrılı cinsel ilişki rehberi bu konuya ayrılmıştır.

Savunmaya Geçmeden Dinlemek

Konuşmanın öbür yarısı dinlemektir ve çoğu zaman daha zor olan yarısıdır. Eşiniz bir isteğini ya da hoşlanmadığı bir şeyi söylediğinde bunu “yetersizsin” diye duymak çok kolaydır. Oysa eşinizin bunu size söylemesi, çoğu zaman ilişkiye güvendiği için göze aldığı bir risktir.

1. Önce anlamaya çalışın

   Hemen açıklama yapmak ya da kendinizi savunmak yerine bir soru sorun: “Bunu biraz daha anlatır mısın?” Anlamak katılmak demek değildir; yalnızca söyleneni doğru duyduğunuzdan emin olmaktır.

2. Duyduğunuzu geri söyleyin

   “Yani acele ettiğimizde geriliyorsun ve daha yavaş başlamak istiyorsun; doğru mu anladım?” gibi bir cümle eşinize duyulduğunu hissettirir ve yanlış anlamaları erkenden düzeltir.

3. Kendi duygunuzu suçlamadan söyleyin

   Söylenen şey size dokunduysa bunu saklamanız gerekmez. “Bunu duymak beni biraz etkiledi ama söylediğin için memnunum” demek hem dürüst hem de konuşmayı açık tutan bir cevaptır.

4. Hemen çözüm üretmeye çalışmayın

   İlk konuşmanın amacı bir karar almak değil, birbirinizi duymaktır. “Bunu biraz düşünelim, birkaç gün sonra yeniden konuşalım” demek çoğu zaman yeterlidir.

5. Gerekirse ara verin

   Sesler yükseliyor ya da biriniz kapanıyorsa konuşmayı durdurmak bir başarısızlık değildir. Ara verdiğinizi ve ne zaman döneceğinizi açıkça söyleyin; böylece ara, konuyu kapatmak gibi duyulmaz.

6. Paylaştığı için teşekkür edin

   Zor bir şeyi paylaşan eşinize teşekkür etmek bir sonraki konuşmanın daha kolay açılmasını sağlar. Açık sözlülüğün cezalandırıldığı ilişkilerde insanlar zamanla susmayı seçer.

“Hayır” Demek de Konuşmanın Parçası

Cinsellik hakkında konuşmak, her isteğin kabul edileceği anlamına gelmez. Eşiniz bir isteğinize “hayır” ya da “şimdilik değil” diyebilir; siz de diyebilirsiniz. Dünya Sağlık Örgütü, cinsel sağlığı cinselliğe olumlu ve saygılı bir yaklaşımla ve zorlamadan, ayrımcılıktan ve şiddetten uzak deneyimler yaşayabilmekle birlikte tanımlar.

Konuşmanın amacı eşinizi ikna etmek değil, ikinizin de rahatça evet ve hayır diyebileceği bir zemin kurmaktır.

Bir isteğin reddedilmesi kırıcı olabilir ve bunu söylemek de meşrudur. Ama reddedilmenin acısı ısrarı, suçluluk üzerinden ikna etmeyi ya da küskünlükle cezalandırmayı haklı kılmaz. Hayır demenin bedeli olan ilişkilerde insanlar zamanla konuşmayı tamamen bırakır.

Konuşma Sürekli Tıkanıyorsa: Ne Zaman Destek Almalı?

Bazı çiftler için bu adımlar konuşmayı açmaya yeter. Bazılarında ise konu her açıldığında aynı noktada tıkanır. Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan destek almak daha doğrudur:

• Konuyu defalarca açmaya çalıştınız ama her seferinde kavgaya ya da uzun bir sessizliğe dönüşüyor.
• Biriniz konu açıldığında tamamen kapanıyor ya da konuşmaktan belirgin biçimde kaçınıyor.
• Cinsellik sırasında ağrı, istekte belirgin bir değişim ya da uyarılma, sertleşme veya orgazmla ilgili süregelen bir güçlük var.
• Geçmişteki zorlayıcı bir deneyim cinselliği konuşmayı ya da yaşamayı ağırlaştırıyor.
• Aranızdaki cinsel mesafe ilişkinin geri kalanına da yayılmaya başladı.

Bu destek bir çift terapisti ya da cinsel sağlık alanında çalışan bir klinik psikolog tarafından verilebilir. Kanadalı bir sağlık teknolojileri kurumunun kanıt derlemesi, araştırmaların kalitesinin sınırlı olduğunu vurgulamakla birlikte, çift terapisinin ilişki doyumuna olumlu katkısı olabileceğini bildiriyor. Ağrı ya da bedensel bir değişiklik varsa önce bir hekim değerlendirmesi gerekir. Bir cinsel terapi görüşmesinin nasıl ilerlediğini merak ediyorsanız cinsel terapi rehberine göz atabilirsiniz.