Evlilikte cinsellik bittiyse: neden olur, ne yapılabilir?

Nasıl Buraya Gelindi?

Kimse bir sabah uyanıp cinselliği bırakmaya karar vermiyor. Süreç neredeyse her zaman kademeli.

Önce bir dönem araya bir şey giriyor: yoğun bir iş dönemi, bir bebek, bir hastalık, bir taşınma, bir kayıp. Sıklık düşüyor. Bu, olağan bir dalgalanma; kendi başına sorun değil.

Sorun, düşüşün konuşulmamasıyla başlıyor. Konuşulmadığında iki kişi de boşluğu kendi yorumuyla dolduruyor. Bir taraf "beni artık çekici bulmuyor" diye düşünüyor, diğer taraf "sürekli benden bir şey bekleniyor" diye. İkisi de yanlış, ikisi de söylenmiyor.

Sonra korunma başlıyor. Reddedilmemek için teklif etmemek, "hayır" demek zorunda kalmamak için erken yatmak, konuyu açmamak için o odaya hiç girmemek. Her iki taraf da kendini koruyor ve tam da bu yüzden mesafe büyüyor.

Aylar sonra ortada şu var: kimsenin istemediği ama ikisinin de sürdürdüğü bir durum.

Eşim Benimle İlişkiye Girmek İstemiyor: Bu Ne Anlama Gelebilir?

Bu cümleyi kuran kişinin aklına genellikle önce en korkutucu açıklamalar gelir: artık sevmiyor, başka biri var, beni çekici bulmuyor. Bunlar mümkün, ama danışma odasında en sık karşılaşılan açıklamalar bunlar değil.

İsteksizlik çoğu zaman şunlardan birini ya da birkaçını anlatır: tükenmişlik, kapanmamış bir kırgınlık, kendi bedeniyle ilgili bir rahatsızlık, yakınlığın bir göreve ya da sınava dönüşmüş olması, daha önceki reddedilmelerin bıraktığı iz. Kocası ilişkiye girmek istemeyen kadınlar da, karısı istemeyen erkekler de benzer kalıplara takılabilir: "Erkekler hep ister" ya da "kadınların isteği zaten azalır" gibi cümleler, karşıdaki kişinin gerçekte ne yaşadığını görmeyi zorlaştırır.

İsteksizliğin ne anlama gelmediğini de söylemek gerekir. Kendi başına sevginin bittiğini, ilişkinin sona erdiğini ya da sizde bir eksiklik olduğunu göstermez. Neyi anlattığını öğrenmenin yolu tahmin etmek değil, sormaktır; nasıl sorulabileceği aşağıda. Konuyu zaman içinde, baskı olmadan ve birlikte ele almak isteyen çiftler için evlilikte cinsel yakınlık için adım adım bir çift programı da var.

"Eşim Benden Soğudu" Hissi

Soğuma hissi çoğu zaman cinsellikten önce başka yerlerde fark edilir: göz teması azalır, sarılmalar kısalır, günün nasıl geçtiği sorulmaz olur. Cinsellik bu tablonun en görünür ve en çok acıtan parçasıdır, ama genellikle tek parçası değildir.

Soğuduğunu düşündüğünüz eş de büyük olasılıkla bir şey hissediyor: eleştirilmek, beklenti altında kalmak ya da görülmemek. İki kişi aynı mesafeyi farklı kelimelerle anlatıyor olabilir. Bu yüzden "neden soğudun?" yerine "son zamanlarda aramızda ne değişti, sen nasıl görüyorsun?" diye sormak, konuşmayı suçlamadan başlatır.

Altta Ne Olabilir?

Genellikle birkaç etken bir arada bulunur; sıralama önemli değil.

Tükenmişlik ve Yükün Dağılımı

İstek, tükenmişlikle birlikte azalır. Ev işi, çocuk bakımı ve görünmeyen zihinsel yükün eşit dağılmadığı ilişkilerde, isteği düşük olan tarafın çoğu zaman cinsel bir sorunu yoktur; yorgundur. Bu, en sık gözden kaçan sebep.

Söylenmemiş Kırgınlık

Yatak odası, ilişkinin geri kalanından bağımsız değildir. Konuşulmamış bir kırgınlık varken bedenin açılması zordur. Çoğu zaman mesele cinsellikte değil, iki hafta önce kapanmadan bırakılmış bir tartışmadadır.

Bedenle İlgili Rahatsızlık

Kilo değişimi, doğum sonrası dönem, yaşlanma, bir ameliyat izi. Kendi bedeninden utanan kişi, o bedeni görünür kılmaktan kaçınır. Eşin beden üzerine yorumları, şaka yollu olsa bile, bu kaçınmayı derinleştirebilir. Bedenle ilgili rahatsızlık ve cinsel özgüven üzerine ayrı bir rehber de var.

Arzunun Farklı Çalışması

Bazı kişilerde istek kendiliğinden belirir; bazılarında yakınlık başladıktan sonra yanıt olarak gelir. Yakınlığın tamamen durduğu bir ilişkide, yanıt olarak isteyen kişi hiç istek hissetmez — çünkü isteği tetikleyecek temas ortadan kalkmıştır. Bu, kısır bir döngüdür ve sıklıkla "artık hiç istemiyorum" diye yorumlanır.

Bedensel Sebepler ve İlaçlar

İstekte kısa sürede belirgin bir değişim olduysa, bunun bedensel bir karşılığı olup olmadığını değerlendirmek gerekir. Bazı ilaçların da isteği etkilediği bilinir. Bu değerlendirme bir sağlık kuruluşunda yapılır; bu sayfanın konusu değildir.

Bu tabloyu görmek genellikle rahatlatıcı oluyor.

Ortada isteksizlik değil, karşılıklı bir çekilme var — ve çekilme geri alınabilir bir şey.

Ne Kadar Sıklık Normal?

Bu, en sık aranan alt sorulardan biri ve doğru cevabı bir sayı değil.

Belirli bir sıklığın "normal" olduğu fikri işe yaramıyor; çünkü bir çift için az olan başka bir çift için fazlasıyla yeterli olabiliyor. Anlamlı ölçü sıklık değil, ikinizin de bu durumdan memnun olup olmadığı. İkiniz de rahatsa ortada çözülecek bir şey yoktur. Biriniz rahatsızsa, sayı ne olursa olsun konuşulması gereken bir şey vardır.

Durum Ne Aşamada? Son Altı Ayı Düşünün.

• Konu hiç açılmıyor; ikimiz de etrafından dolaşıyoruz.
• Reddedilmemek için teklif etmeyi bıraktım.
• Cinsellik dışındaki temas da azaldı (sarılma, el tutma).
• Aramızda konuşulmamış, kapanmamış bir kırgınlık var.
• İkimizden biri belirgin şekilde tükenmiş durumda.
• Bu durumdan ikimiz de rahatsızız ama kimse başlatmıyor.

Cinsellik Olmayan Evlilik Yürür mü?

Bu sorunun tek bir cevabı yok. Bazı çiftler cinselliğin azaldığı ya da hiç olmadığı bir ilişkide gerçekten huzurludur; ikisi de bu düzeni istiyorsa ortada bir sorun yoktur. Belirleyici olan cinselliğin varlığı değil, iki kişinin de bu durumu seçmiş olup olmadığıdır.

Zorlayan tablo, birinin bu durumdan belirgin şekilde acı çektiği ve bunun konuşulamadığı tablodur. O zaman mesafe genellikle yatak odasıyla sınırlı kalmaz: istenmeme hissi, yalnızlık, öfke ve sessiz suçlama ilişkinin başka alanlarına da yayılır. Yani asıl soru "cinselliksiz yürür mü?" değil, "bu konu konuşulmadan yürür mü?" sorusudur. Konu baskısız konuşulabildiğinde pek çok çift yakınlığı yeniden kurabiliyor; ancak bunun bir garantisi ya da belirli bir süresi yoktur.

Ayrı Yatak Odası

Horlama, farklı uyku saatleri, küçük bir çocuk ya da vardiyalı çalışma nedeniyle ayrı yatmak oldukça yaygındır ve tek başına bir sorun işareti değildir. İyi uyku, ilişkiye de genellikle iyi gelir.

Ayrı yatak odası konuşulmadan ve daha geniş bir çekilmenin parçası olarak geldiğinde farklı bir anlam taşır. Gün içinde temas zaten azsa, yatmadan önceki o kısa zaman da ortadan kalkar. Ayrı yatmaya karar verdiyseniz bunun nedenini açıkça konuşmak ve yakınlık için bilinçli bir zaman ayırmak (örneğin odalara dağılmadan önce birlikte uzanıp konuşmak) mesafenin kendiliğinden büyümesini önlemeye yardımcı olabilir.

İsteyen Taraf Olarak Reddedilmeyle Baş Etmek

Daha çok isteyen tarafta olmak yıpratıcıdır. Her ret zamanla "istenmiyorum" ya da "çekici değilim" cümlesine dönüşebilir ve kişi teklif etmeyi tamamen bırakabilir. Bu tepki anlaşılırdır; ama karşı tarafın isteksizliği çoğu zaman sizin değerinizle ilgili bir hüküm değildir.

Birkaç şey yardımcı olabilir: reddi kişiliğinize dair bir yargı yerine o anla ilgili bir bilgi olarak okumaya çalışmak; kırgınlığı ya da öfkeyi sessiz bir küskünlüğe dönüştürmek yerine sakin bir zamanda sözle ifade etmek; kendi iyi oluşunuzu (uyku, arkadaşlıklar, hareket) yalnızca ilişkiye bağlamamak. İsteğin iki kişide farklı düzeylerde olması çok yaygındır ve kendi başına bir uyumsuzluk kanıtı değildir; bunu cinsel uyumsuzluk rehberinde ayrıntılı ele aldık.

Bir sınır da değişmez: reddedilmenin acısı, ısrar etmeyi ya da karşı tarafı suçluluk üzerinden ikna etmeye çalışmayı haklı kılmaz.

Nereden Başlanır?

Aylardır temas olmayan bir ilişkide doğrudan cinsellikle başlamak çoğu zaman zorlayıcı olur, çünkü aradaki mesafe kapanmadan atılmış bir adımdır. Basit bir başlangıç, önce cinsellik içermeyen temasın geri gelmesidir: sarılmak, yan yana oturmak, el tutmak. Bu, bedene "burası yeniden güvenli" bilgisini verir. İlk konuşmayı nerede ve nasıl yapacağınız, bir sonuç hedefi koymadan nasıl ilerleyeceğiniz ve reddetme hakkını nasıl koruyacağınız gibi devamı evlilikte cinsellik programında adım adım yer alır.

Buradan Sonrası Bir Sayfanın Yapamayacağı Şey

Yukarısı ne olduğunu ve nereden başlanacağını anlatıyor. Zor kısmı bilgi değil: aylardır açılmamış bir konuyu, ikinizin de savunmaya geçmeden açabilmesi. Çoğu çift ilk cümlede tartışmaya döndüğü için bir daha denemiyor.

Blisswell Couples'da bu konu adım adım ele alınıyor ve ilk adım konuşma bile değil. Ayrıca aynı soruları ikiniz de kendi telefonunuzdan yanıtlıyorsunuz, cevaplar sonra yan yana geliyor — yüz yüze başlaması en zor olan yerden başlamak zorunda kalmıyorsunuz.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalı?

Şu durumlarda bir uzmana (klinik psikolog ya da cinsel sağlık alanında çalışan bir uzman) başvurmak daha doğrudur: yakınlık sırasında ağrı varsa (bu, örneğin vajinismusla ilişkili olabilir), durum yıllardır sürüyorsa, ikinizden birinde belirgin bir çökkünlük ya da kaygı varsa, geçmiş bir zorlayıcı deneyim tabloyu ağırlaştırıyorsa, ya da konu her açıldığında ciddi bir gerginliğe dönüşüyorsa.

Yakınlıkta ağrı olduğunda neler olabileceğini ve nasıl bir değerlendirme gerektiğini ayrı bir rehberde anlattık.

İstekte kısa sürede belirgin bir değişim olduysa, bedensel bir sebep olup olmadığının bir sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi gerekir.