Çocuk olduktan sonra evlilik: eşinizle uzaklaştıysanız

Önce: Siz ve Bebek İyi misiniz?

İlişkiye bakmadan önce ikinizin de kişi olarak nasıl olduğuna bakmak gerekiyor. Doğumdan sonraki ilk günlerde ağlamaklılık ve duygu dalgalanmaları (lohusa hüznü) yaygındır ve çoğu zaman iki hafta içinde hafifler. Çökkünlük, sürekli kaygı, bebeğe karşı hissizlik ya da kopukluk, bebek uyurken bile uyuyamamak veya korkutucu, istenmeyen düşünceler bundan uzun sürüyorsa bu, doğum sonrası depresyon (lohusa depresyonu) ya da kaygı olabilir. NHS’e göre doğum sonrası depresyon, doğum yapanların 10’da 1’inden fazlasını ilk yıl içinde etkiliyor; doğum yapmayan ebeveyn de etkilenebilir.

Bu işaretleri ikinizden birinde fark ediyorsanız aile hekiminize, doktorunuza ya da ebenize söyleyin. Bu bir zayıflık değildir ve “daha çok konuşarak” çözülecek bir ilişki sorunu da değildir. Çökkünlük çoğu zaman sinirlilik, içe kapanma ya da umursamazlık gibi görünür ve eşler bunu sevginin bittiğine yorar. Önce kişinin destek alması gelir; ilişki üzerine çalışmak biraz bekleyebilir.

İkiniz de güvendeyseniz ve sadece birbirinizden uzak hissediyorsanız, sakin bir başlangıç için ücretsiz ilişki testimizi deneyebilirsiniz. Yaklaşık 4–5 dakika sürer, üyelik istemez ve cevaplarınız cihazınızda kalır.

Bebekten Sonra Çiftlerin Uzaklaşması Neden Bu kadar Yaygın?

Bunu yaşayan tek çift siz değilsiniz. John Gottman ve arkadaşlarının yeni evli çiftleri ilk bebeklerinin doğumu boyunca izlediği bilinen bir çalışmada, annelerin yaklaşık üçte ikisi ilk üç yıl içinde evlilik doyumlarında belirgin bir düşüş bildirdi. Sonraki çalışmalar da iki ebeveynde benzer, genellikle yavaş ilerleyen düşüşler buldu. Aynı derecede önemli olan şu: çiftlerin azımsanmayacak bir kısmında böyle bir düşüş görülmedi. Yani bu zorlanma yaygın ama kader değil. Nedenler çoğu zaman sessizce üst üste biner:

• Uykusuzluk: bölünen geceler herkesin sabrını kısaltır; sıradan bir cümle eleştiri gibi duyulur.
• Daha çok iş, daha az zaman: bir bebeğin bakımı çok büyük bir yüktür ve bunun önemli bir kısmı görünmez.
• Kimlik değişimi: birden “anne-baba” olursunuz; birbirinden hoşlanan iki insan olmak geri planda kalır.
• Baş başa anların azalması: konuşmalar mamaya, alt değiştirmeye ve randevulara indirgenir.
• Evdeki yeni sesler: büyükanne ve büyükbabalar yardım getirir, ama fikirlerini de getirir.

Peki çocuk olduktan sonra eşler uzaklaşır mı? Pek çoğu bir süre için uzaklaşır; bu, iyi ilişkilerde de olur. Lohusalıkta eşler arası soğukluk çoğu zaman sevgisizlik değil, iki yorgun insanın birbirine ayıracak enerjisinin kalmamasıdır. İkinci çocuk da bu zorlanmayı farklı bir biçimde geri getirebilir: yenilik azalır, koşuşturma artar. Bunların hiçbiri uzaklığın kalıcı olmak zorunda olduğu anlamına gelmez; ilişkinin bu dönemde biraz bilinçli özene ihtiyacı olduğu anlamına gelir.

Bu dönemdeki uzaklık çoğu zaman sevgiden çok yorgunluğu ve yükü anlatır.

Zorlanmanın ikinizde en çok nerede toplandığını (iletişimde mi, yakınlıkta mı, çatışmaların nasıl gittiğinde mi) görmek isterseniz ücretsiz ilişki testi 3–4 dakikada size özel bir tablo çıkarır; üyelik gerekmez, cevaplarınız cihazınızdan çıkmaz.

Uykusuzluk ve Sabır

Uykusuzluk yan mesele değildir. Haftalarca bölünen gecelerden sonra çoğu insanın sabrı, empatisi ve eşinin iyi niyetini hatırlama kapasitesi azalır. Bir yıl önce hiç önemsenmeyecek bir cümlenin bugün kavga başlatması bu yüzdendir. Pek çok yeni ebeveyn “Eşime karşı neden bu kadar öfkeliyim?” diye sorar ve kendini kötü biri gibi hisseder.

Öfke çoğu zaman bir işarettir, karakter kusuru değil. Altında genellikle duyulmamış bir ihtiyaç vardır: uyku, takdir, daha adil bir paylaşım ya da sadece görülmek. Söylenmediğinde iğneleme, sessizlik ya da hesap tutma olarak sızar; çok sert söylendiğinde saldırı gibi algılanır ve karşı taraf savunmaya geçer. Uykuyu ikinizin birlikte planladığı ortak bir kaynak gibi düşünmek yardımcı olabilir:

• Nöbet planı yapın: mümkünse geceyi bölüşün; her birinize kesintisiz, daha uzun bir uyku dilimi ayırın.
• Gece üçte tartışmayın: önemli konuları uykusuz bir gecenin ortasında değil, gün içinde sakin bir anda açın.
• Hüküm değil ihtiyaç söyleyin: “Geceleri hiç kalkmıyorsun” yerine “Neredeyse hiç uyuyamıyorum; geceleri birlikte planlayalım mı?”
• Mola hakkı tanıyın: öfke yükseldiğinde “Şu an iyi konuşamayacağım, yarım saat sonra dönelim” demek kaçmak değildir.

Görünmeyen İş Yükü ve Kırgınlık

Bebek bakımının büyük bir kısmı görünmez. İş sadece yapmaktan ibaret değildir; fark etmek, hatırlamak ve planlamak da iştir. Bu kısmı çoğunlukla bir kişi taşıdığında, diğer ebeveyn görünür işlerin çoğunu yapıyor olsa bile o kişi yalnız hissedebilir. Öte yandan diğer ebeveyn de kendini dışarıda kalmış, eleştirilmiş ya da emeği görülmemiş hissedebilir. Kırgınlık iki tarafta da birikir.

“Eşim bebekle ilgilenmiyor” duygusunu dile getirirken suçlamak yerine görünmeyeni görünür kılmak genellikle daha çok işe yarar: “Aklımda taşıdığım çok şey var, sana göstermemi ister misin?” Listeyi birlikte yazıp her işi, düşünme kısmıyla birlikte, bütün olarak kimin üstleneceğine karar vermek iki taraftaki kırgınlığı da azaltabilir. Bunu yeni bir kavgaya dönüştürmeden nasıl yapacağınızı ev işleri paylaşımı rehberinde adım adım anlatıyoruz.

“Anne-Baba” Olurken “Çift” Kalmak

Bebek, birbiriniz için kim olduğunuzu değiştirir. Birbirini seçmiş iki insandınız; şimdi aynı zamanda küçük ama çok talepkâr bir düzeni yöneten bir ekipsiniz. Pek çok ebeveyn eski hâlinin ve eski çift hâlinin yasını sessizce tutar: boş akşamlar, kendiliğindenlik, kendine ait hissettiren bir beden, iş hayatının ritmi. İki ebeveyn de bunu, çoğu zaman farklı biçimlerde, yaşayabilir. Bunu bebekten bir şikâyet olarak değil, bir kayıp olarak yüksek sesle söylemek yüzleşmeyi kolaylaştırır.

İki pratik not. Birincisi, birbirinizle sadece ebeveyn olarak değil, insan olarak da konuşun: “Sen nasılsın?” sorusu “Bebek bugün nasıldı?” sorusundan farklıdır. İkincisi, güvenlik ya da zorunluluk gerektirmiyorsa, en yorgun aylarda ayrılmak ya da uzak bir şehre taşınmak gibi büyük ve geri dönüşü zor kararlardan mümkün olduğunca kaçının. Uykusuz alınan kararlar çoğu zaman ilişkiden çok yorgunluğu yansıtır. Bir karar gerçekten bekleyemiyorsa acele etmeyin, bilgi toplayın ve güvendiğiniz biriyle konuşun.

Yakınlık Değişince

Doğumdan sonra cinsellik ve bedensel yakınlık iki ebeveyn için de çoğu zaman belirgin biçimde değişir ve zamanlaması her çiftte farklıdır. İyileşme sürecini, isteksizliği ve bunu baskı olmadan konuşmayı doğum sonrası cinsellik rehberimizde ayrıntılı olarak ele alıyoruz. Bu rehber açısından tek bir nokta önemli: yakınlık genellikle yatak odasının dışında başlar. Karşılık beklemeden sarılmak, bulaşık yıkarken sırta konan bir el, beş dakika yan yana oturmak çift olma duygusunu yeniden kurar. Cinsellik aylardır tamamen durduysa ve ikinizi de yoruyorsa evlilikte cinsellik bittiğinde rehberi yardımcı olabilir.

Büyükanne-Büyükbaba ve Sınırlar

Bebek, ebeveynlerinizi büyükanne ve büyükbaba yapar; bu hem gerçek bir yardım hem de yeni bir gerginlik getirebilir. Beslenme, uyku ya da bebeği kucağa alma üzerine öğütler, zaten kendinizden emin olmadığınız bir dönemde eleştiri gibi gelebilir. Çift arasındaki gerginlik çoğu zaman büyükanne ve büyükbabanın kendisinden çok “eşim yanımda durmadı” duygusundan doğar.

• Önce kendi aranızda anlaşın: ziyaretleri, yardımı ve bebek bakımındaki kuralları ailelere söylemeden önce çift olarak belirleyin.
• Herkes kendi ailesiyle konuşsun: bir sınır kişinin kendi çocuğundan geldiğinde genellikle daha yumuşak karşılanır.
• Yardıma teşekkür edin, kararı elinizde tutun: “Çok yardımcı oluyorsunuz; biz bunu şöyle yapmaya karar verdik.”
• Kendinize zaman ayırın: bebekle ilgili yardım, ikinize ya da her birinize gerçek bir mola verdiğinde en çok işe yarar.

Ailelerin müdahalesi uzun süredir bir çatışma kaynağıysa kayınvalide ve aile sorunları rehberimiz bu konuya daha yakından bakıyor.

Günlük 10 Dakikalık Bağ

1. Sabit ve gerçekçi bir zaman seçin

   Bebeği yatırdıktan sonraki on dakika, bir uyku arası ya da sabah kahvesi. Süreden çok düzenlilik önemlidir.

2. Telefonları ve yapılacaklar listesini kenara koyun

   Planlamaya ayrı bir zaman ayırın. Bu on dakika yarını planlamak için değil, ikiniz içindir.

3. Birbirinizin gününe dair bir soru sorun

   “Bugün en zor ne oldu?” ya da “Güzel bir an oldu mu?” gibi. Cevap vermeden önce sonuna kadar dinleyin.

4. Takdir ettiğiniz bir şeyi söyleyin

   Somut olsun: “Uyuyabileyim diye sabah beşte kalktığın için teşekkür ederim.” İkiniz de tükenmişken takdir en kolay kaybolan şeydir.

5. Bu hafta neye ihtiyacınız olduğunu söyleyin

   Her birinizden küçük ve somut tek bir istek; örneğin cumartesi iki saatlik bir mola. Şikâyet listesi değil.

Bazı akşamlar olmayacak, bu da sorun değil. Uzaklık büyümeye devam ediyorsa, kavgalar sertleşiyorsa ya da ikinizden biri uzun süredir çökkün hissediyorsa, ruh hâli için hekimle görüşmenin yanında bir klinik psikolog ya da çiftlerle çalışan bir uzmandan destek almayı düşünebilirsiniz. Aynı kavgayı tekrar tekrar yaşıyorsanız eşimle sürekli kavga ediyoruz rehberi de yardımcı olabilir.